Sias en Mias se pa is die dominee van die Sendingkerk op Bitterwater, in die Boland. Die dominee se naam is Jan Vijoen (nie ’n moeilike naam om te onthou nie) en sy vrou se naam is Lenie. Jan is nog nie oud nie, net 35 jaar, daarom kan hy kinders verstaan. Sias en Mias dink egter dat hul pa en ma al vreeslik oud is en ’n kind nie kan verstaan nie.

Maar Jan Viljoen kan. Baie dae gaan hy eers eenkant om te gaan lag. As hy klaar is, trek hy ’n ernstige gesig en kom straf dan vir Sias en Mias. Hy doen dit nie omdat dit vir hom lekker is nie, maar Sias is ’n ondeunde mannetjie en Jan wil sy kinders graag goed grootmaak. Moet ook nie vir Mias weggooi nie.

Kom ons begin liewer voor. Bitterwater lê aan die voet van die pragtige Bolandse berg, Boesmansberg. Stel julle ’n pragtige vallei met riviere, landerye, boorde en wingerde voor, en plaashuise met gewels uit die dae van die Hugenote. Julle sal dan ‘n prentjie hê van die omgewing van Bitterwater.

Dis rustig hier. Die grootpad gaan ver onderkant die dorpie verby, die gesnork van die motors kan net veraf gehoor word. 

Om Sias en sy trawante se kaskenades te verstaan, moet julle dié dorpie ken. Daar is rustige strate en nog geen teerpaaie nie: amper elke huis het ’n hoë stoep wat laer word berg se kant toe. Daar is balies op die stoepe met varing en malvas of, wie weet, pietersielie. Die huise het ’n bo- en onderdeur, luike voor die vensters en platdakke. Tuintjies en boorde en wingerde ook, want elke man wil mos sy groente en vrugte hê.

Die strate is breed en hobbelrig want daar loop nie skrapers nie. Die strate loop van die berg se kant af in die rigting van die vallei. Daar is dwarstrate ook, en hulle is nouer. 

Langs die dorpie is ’n diep sloot of rivier, n dié dra die naam van Pienaarsrivier, waarom weet ons nie. Met donderstorms is Pienaarsrivier ’n derduiwel wat raas en swets dat jy hom waar kan hoor. Hulle vertel daar het al drie kinders verdrink maar of dit waar is sal ons nie kan sê nie.

Dis dan die Pienaarsrivier.

Eers moet ons julle van die pastorie vertel. Die naam is Ebenhaeser en dit lyk half na ’n kerkie. Dit wás ook die eerste kerkie op Bitterwater, maar nadat die nuwe kerk gebou is, het hulle die kerkie in ’n woonhuis omskep. Daar woon Jan en Lenie en die kinders nou.

En dis hier waar ons Sias, Mias en Anna kry. Dan is daar nog die kleinboetie wat deur almal Kleinjan genoem word.

Moet ek met die storie begin of moet ek julle eers van die pastorie se mense vertel? Ons sal by Sias en Mias begin.

Jan Viljoen sê Sias is die oudste van die twee en sy vrou sê Mias is die oudste. Niemand weet verseker nie want Sias en Mias is ’n tweeling. Hulle lyk op ’n druppel water na mekaar. Miskien moet ons liewers sê so eenders soos twee ertjiepitte. As julle Sias gesien het, het julle Mias ook gesien.

Sias en Mias is agt jaar oud toe hierdie storie begin. Elkeen het ’n kroontjie waar die paadjie op die kop moet begin, twee weglê ore, blou oë en ystervarkpenne vir hare, of amper. Lenie trek hulle altyd eenders aan. Dit is ’n blou hemp en ’n kakiebroek, behalwe natuurlik as hulle gaan kuier.

Met hul geboorte het Jan en Lenie glad vergeet om te onthou wie eerste in die wêreld gekom het, Sias of Mias. As hulle poedelnakend is, kan ’n mens sê wie Sias en wie Mias is. Mias het ’n geboortevlek op sy maag en dit lyk soos ’n peer sonder ’n stingel. Maar elkeen het ewe vet boudjies, ewe kort beentjies en ’n stewige bors. Hoe moet ’n mens hulle nou uitmekaar ken as hulle aangetrek is!

Sias is die onhebbelike een. Net wat ’n kwajongstreek is, het hy al aangevang. Nou het hy al agtergekom dat die mense hom uitken aan sy streke en dus sal botter nie in sy mond smelt nie. Stap hy uit die gesig van mense uit, is dit egter ’n ander storie. Maar, julle moet Mias ook nie weggooi nie.

Mias het al pak gekry as Sias dit moes gehad het. Hulle sal mekaar darem nie verklik nie. Die twee baklei soos kat en hond, maar moenie dink hulle sal kwaad bly nie. Sias en Mias speel ook klavier, alles van geheue af.

Hulle het ’n ouer sussie, Anna, wat baie, baie bysiende is. Die lense van haar bril is so dik soos party oumense dra. Selfs dan kan sy nog nie te goed sien nie. Snaaks genoeg ken sy Sias en Mias maklik uitmekaar. Sy is elf jaar, staan eerste in haar klas, het dun beentjies, ’n maer gesig en ’n goeie hart. Nes ’n moeder is sy oor hierde twee gruwelike boeties van haar.

Dan is daar nog die negemaande oue boetie wat deur almal Kleinjan geoem word, want sy pa is ook Jan. Hy is ’n vetsak, bederf en ouderwets met sy blou oë en min hare.

Nou ken julle almal in die pastorie behalwe vir Napoleon, die steekbaard. Waar die storie se mense aan hierdie gedierte kom, weet ons nie. Hy praat, maar kan nie lees en skrywe nie. Een blaf vir asseblief en twee blaffies vir dankie. Hy kan ook hand gee.

Dis ’n lieflike oggend in Julie en niemand sal onheil vermoed nie. Die strate is stil en Kleinjan huil nie. Jan Viljoen is besig met die preek vir Sondagaand.

Girts, breek ’n tak! Toe is daar ’n gekerm van takke en ’n geval van blare.

Jan sit sy pen op die skryftafel neer en kyk na die bome voor die pastorie. Dis yslike bome en baie hoër as die pastorie self. Hy sien hoe die takke nog swaai en die blare piets.

Jan sug en stap na die voordeur. Hy moet sy kop heeltemal agteroor hou om daar te kyk waar die blare roer.

“Wie is daar in die boom?”

“Ek, Pa” kom ’n benoude stemmetjie.

“Wie is ‘ek’”? vra Jan.

“Mias, Pa.”

“Waar is Sias dan?”

“In die ander boom, Pa.”

“Kom dadelik af en na my studeerkamer!” gebied Jan.

“Ja Pa.” sê Mias.

“Ja Pa.” sê Sias.

Maar Jan glimlag toe hy die studeerkamer toemaak. Nou maak hy sy gesig ernstig en wag die twee knapies in.

Een maak die deur op ’n baie klein skrefie oop en skuif in. Hy word hard van agter gestamp en toe kom hy weer ’n slag in. Dis al wat ons kan sê; die mannetjie het twee keer ingekom of, so nie, sien ons dubbel. Kerssregop gaan hulle teen die boekrak staan.

Jan kyk na altwee en ook nie na een nie, as julle verstaan wat ek bedoel. Hy is glad nie seker wie wie is nie. Hy is nooit seker nie, al sê Lenie ook sy ken hulle uitmekaar.

“Sias!” sê Jan in ’n kwaai stem.

“Ja, Pa,” sê die een naaste aan die deur. Jan is baie bly dat hy nou weet wie Sias is.

“Wat het ek vir julle gesê?” wil hy weet.

“Ons mag nie die bome klim nie,” antwoord Sias, maar net hulle sal weet of dit Sias is.

“En wat het julle toe gedoen?”

“Ons het in die boom geklim, Pa,” antwoord hy.

“Wat is die straf vir ongehoorsaamheid?” vra Jan.

“Twee rapse, Pa.”

“Drie, my seun, drie. Twee is vir lelike taal.”

“Ja, Pa.”

“Bring die lat, Mias.”

“Ek sal dit nooit weer doen nie, Pa, sowaar ek sal dit nooit weer nie, Pa,” soebat Mias.

Die een raak aan die huil. Toe weet Jan vir seker wie Sias en wie Mias is. Hy maak een van die boekkaste oop en haal ’n kweperlat uit, ’n droë een, want die kwepertyd is verby.

“Pa, as ons nou die tuin gaan skoffel, sal Pa vir ons elkeen twee houe afslaan? Asseblief, Pa,” sê Mias.

Sias praat nie. Jan gaan voor hulle staan en druk met die kweperlat teen Sias se bors.

“En jy, Sias?” wil hy weet en doen sy bes om nie te lag nie.

“Ek vat liewer my houe, Pa,” sê hy en sy oë bly op sy pa se gesig.

“En as ek julle nie nou slaan nie?” vra hul pa.

“Dan skoffel ons die tuin, Pa,” sê Mias.

“Jislaaik, dan sal ek bly wees,” sê Sias.

“Gaan skoffel dan, Mias,” sê Jan.

Sias bly penregop staan.

“Kom, Sias!” gebied Jan.

Sias kom aangestap, maar neem sy oë nie van sy pa se gesig nie. Hy verbeel hom sy pa is nie te kwaad nie.

“Buk, Sias!” gebied Jan.

Sias buk. Jan slaan ’n hou en wag. Hy twyfel nou of hy die ander twee houe moet gee.

“Vir die ander twee kan jy ’n uur gaan skoffel.”

“Pa kan maar slaan,” sê Sias.

Jan kry Sias so jammer dat hy kamtig hard slaan maar dis nie so baie seer nie. Woep, woep val dit twee houe. Dis meer lawaai as wol.

Toe druk hy eers die seun styf teen sy lyf vas. Daarmee is Sias nie gediend nie. Met mening wikkel hy hom los uit sy pa se arms. Hy is groot en hou nie van ’n drukkery nie.

“Sal jy nie ook maar gaan skoffel nie? Die tuin is baie vuil,” sê sy pa.

Sian staan regop voor sy pa en nou is sy rooi gesiggie nog rooier. Jan sien die kroon voor sy kop, die stewige bene en die parmantige houding en hy kry sy seun sommer lief.

“Ek kan maar, Pa,” antwoord Sias.

“Hoekom het jy nie netnou saam met Mias gegaan nie?” wil sy pa weet.

“’n Mens is nie bang vir slae nie. Dis net lafaards wat bang is,” antwoord hy kontant.

“Kom hier, Sias. Ek wil net seker maak wie ek geslaan het,” sê Jan en toe Sias by sy knieë staan, maak Jan die gordel los, trek die hempie op en kyk of daar nie miskien ’n geboorteplekkie op die magie is nie.

“Stap maar mannetjie,” sê Jan, seker dat dit Sias is wat hy hierdie keer geslaan het.

Buite wag Anna op Sias, want sy het die drie houe gehoor. Anna ken die tweeling uitmekaar en dit is nie vir haar nodig om te vra wie dit is nie. Sy hou drie lekkertjies na hom uit, taai klewerige lekkers op ’n vuil handjie.

Sias vat net een en steek dit in sy kies.

Tussen hierdie twee is daar baie liefde, al is Sias ook nie ’n ou wat dit wys nie. Hy stap nou tuin toe. ’n Entjie agter hom kom Anna, en ’n entjie agter haar weer Napoleon, die steekbaard. Anna hoef nie te vra waarheen hy gaan nie want sy het mos die gesprek in die studeerkamer afgeluister.

Soos altyd voel dominee Viljoen nou baie sleg dat hy Sias moes slaan. Dit voel vir hom of hy ’n wreedaard is. Op sulke tye stap hy maar vir troos na sy vrou.

Lenie kyk met begrip na hom. Sy weet hoe hy voel. Sy kan ook nie die kinders slaan nie.

“Ek moes Sias weer geslaan het, “ sê hy en draai daar om Lenie rond wat met Kleinjan besig is.

“O, hy is so gruwelik,” sê Lenie.

“Nie anders as ander kinders nie,” meen Jan.

“Jy is baie partydig vir hom. Hy het elke dag sy pak nodig,” meen Lenie.

“Ek weet, maar ek kan hom nie slaan nie. Vandag sal Anna my weer met verwytende oë aankyk. Dis wonderlik hoe lief sy vir hom is. Ek wonder hoe sy die twee uitmekaar ken?” vra Jan want hy sukkel maar daarmee.

“Was dit Sias?” vra Lenie.

“Dit was. Ek het sy hempie opgetrek om self te kyk. Wanneer begin die skole weer?” wil hy weet.

“Eers oor veertien dae, Jan.”

Jan sug. ’n Mens kan maar sê dis veertien pakke voor die skole weer begin en hy slaan nie graag kinders nie. Hulle is maar nes klein brakkies en verveel hulle vreeslik by die huis.

Intussen het Sias ’n graaf geneem en skoffel so ’n entjie van Mias af. Sy gedagtes is nie ’n minuut stil nie. Dis planne en planne en planne. Anna sit onder ’n bloekomboom met haar ken in haar hand. Sy wens sy het kinders gehad. Sy sou hulle nooit geslaan het nie.

Ouers, dink Sias, slaan hul kinders tog te graag. ’n Man mag dít nie doen nie en ’n man mag dát nie doen nie. As hy van homself praat, dan praat hy van ’n man. Sias vergeet die drie houe darem gou, want hy het sy pa lief en weet dat sy pa kan nie anders nie. Sy pa is nogal ’n goeie ou en verstaan ’n man.

Mias is flukser as hy en so het hy maar die meeste van die skoffelwerk gedoen. Sias maak al weer groot planne. Hy het ’n ruimtetuig in gedagte, een wat self in die lug kan trek. Maar hoe moet ’n mens dit regkry?

Ag, daar is so baie dinge wat hy en Mias kan doen en nou moet hulle hier staan en skoffel. Dis glad nie lekker nie. Hy wil in die veld wees, daar by die bome, die voëls en die eekhorinkies. Waarom moet daar werk en skool wees? Dis tog nie lekker om skool te gaan en te werk nie. ’n Ou moes liewer ’n vlieënier gewees het wat tussen die wolke vlieg.