Wat is Beiteltjie.

Affuit is die onderstel van ‘n kanon. Dit kan wiele hê of nie.

Al-Andalus, ook bekend as Andalusië was die Moslem-beheerde deel van die Iberiese Skiereiland. Arabiere van die Magreb het die Iberiese Skiereiland in 711 n.C. binnegeval en die Visigote, wat daar gebly het verslaan. Hierdie Arabiere van die Omajjadiese Kalifaat het oor die grootste gedeelte van die Iberiese Skiereiland tot 1492 geheers tot hulle uiteindelik, na ‘n reeks oorloë met die Christelike koninkryke van Kastilië, León, Navarre, Aragon en Portugal, uitendelik tydens die Reconquista (Herowering), in 1492 verslaan is. Ongeveer 3 miljoen Arabiere en 200 000 Jode is uit die gebied, wat nou as Spanje en Portugal bekend staan, verdryf.

Anti-bakterieël verwys na iets wat bakterieë doodmaak.

Anti-inflammatories is iets wat keer dat weefsel ontsteek raak, of ontsteking verminder.

Antieke Tyd verwys na ‘n tydperk voor die Romeinse beskawing toe datums nog nie vasgepen was nie. Die Sumeriërs het bv. nie geweet dat hulle 6 500 v.C. leef nie – so hoe sou hulle hul datums bepaal het? Romeine het hul jaartelling op 1 Anno Urbis Conditae (die jaar toe Rome ontstaan het) gebasseer. Die Anno Domini stelsel was eers in die 6de eeu n.C. ingestel. Die tydperk van die Griekse en Romeinse beskawings, staan as die Klassieke Tyd bekend.

Angiosperm is die wetenskaplike naam vir blomplant. Plante wat blomme dra het eers in die Kryt Periode, lank na die naaksadige plante ontstaan. ‘n Blomplant se sade is bedek in ‘n vrugbeginsel en ‘n stamper en meeldrade kom op elke blom voor.

Argeologie is die studie van die oorblyfsels van mensgemaakte goedere van die verlede.

Balsem kan verskeie dinge beteken, afhangende wat die bestanddele is en die doel waarvoor dit gebruik word – dit kan na die welriekende hars van sekere plante verwys, salf wat aan ‘n droeë vel of lippe of wonde gesmeer word of die middel wat gebruik word om mummies te bewaar. In die artikel oor speserye verwys ek na laasgenoemde. Balsem wat vir die bewaring van mummies gebruik was, het allerlei anti-bakteriële middels bevat, onder andere: olie van seder- en jeneverbessiebome, hars van Canarium en Pistacia bome (waaruit terpentyn gekry word), olyfolie, kasterolie, byewas, bitumen, kardamom, neutmuskaat en kaneel.

Barok verwys na ’n kenmerkende oordadige en ornate kunstydperk van die 17de en 18de eeu in Europa populêr was en wat in die argitektuur, musiek, kuns en kleredrag gesien kan word. Huise het allerlei tierlantyntjies gekry – soos die gekrulde gewels van die Kaapshollandse huise, die fleurige handtekeninge, frilletjiekrae, gepoeierde pruike en skoene met silwergespes wat selfs mans gedra het. Van die grootste kunswerke van Europa kom ook uit hierdie tyd.

Bootsman is ‘n senior matroos wat die bootsbemanning bestuur. Hy was ook verantwoordelik vir die toesig oor die onderhoud van die skip en die toerusting aan boord, die opleiding van nuwe matrose en die organisering en toesig oor die bemanning.

Dijon mostert is ‘n tradisionele tipe mosterd wat sy oorsprong in die stad Dijon in Frankryk het. Dijon het reeds vanaf die Middeleeue mostert gemaak en in die 17de eeu het die regering vir hierdie dorp die alleenreg in Frankryk toegeken om mostert te maak. Die hoofbestanddele van Dijon mostert vandag is bruin mostertsade en ‘n mengsel van witwyn, asyn, water en sout.

‘n Eilandgroep of argipel is ‘n ketting of tros van eilande wat vorm wanneer ‘n bergreeks onderwater verdwyn, sodat net hoogliggende dele uitsteek wanneer die seevlak tussen ystydperke styg, bv. Indonesië, Engeland, die Griekse Eilande en Finland. Ander eilandgroepe bestaan uit trosse of reekse vulkaniese eilande wat langs ‘n oseaanrug vorm soos Hawaii.

Endemies verwys na spesies wat slegs in ‘n spesifieke gebied voorkom en nerens anders nie. Die oewerkonyn is endemies aan Suid-Afrika en kom slegs hier in die Karoo voor, terwyl die vaalboskat, wydverspreid in Afrika en die Midde-Ooste voorkom, inheems aan Suid-Afrika is.

Foelie kan na verskillende goed verwys. Die foelie wat meeste mense ken is ‘n dun metaalvel. Daar is egter ‘n sekere spesery wat foelie genoem word – dit is die donkerrooi laag tussen die dop en die pit van neutmuskaat wat gedroog en gemaal word en as ‘n spesery gebruik word.

Klassiek verwys gewoonlik na iets wat ‘n besondere voorbeeld van stylvolle tradisie soos kuns, musiek of boukuns verwys. Dit kan ook na die Griekse of Romeinse tyd en kultuur verwys.

Kruie is die aromatiese groen blare of stingels van sekere plante wat by kos gesit word om dit te geur. Dit verskil van speserye wat gewoonlik die aromatiese bas, sade, vrugte of blomme van sekere plante is. Sekere kruie het, soos sekere speserye, medisinale eienskappe.

Iberiese Skiereiland of Iberië is die gedeelte van Wes Europa wat mens maklik bloot Spanje wil noem, maar dit sluit ook Portugal, Andorra en ‘n stukkie van suidelike Frankryk in.

Lae lande is die gebied in Noordwes Europa suid van die Noordsee wat vandag die lande Nederland, België en Luxemburg insluit. Die gebied is bekend vir sy plat, lae streke wat net ‘n paar meter bo seevlak is en die moerasse en rivierdeltas wat rondom die groot riviere, die Ryn, Maas en Schelde voorkom. Groot dele van hierdie laagliggende gebiede is tot in die Noordsee vergroot deur die bou van dyke en die uitpomp van water om polders droog te lê om daarop te boer. Die mense wat in die Lae Lande gebly het, het ‘n unieke taal- en kultuurgroep gevorm.

Levant is ‘n gebied in die Midde Ooste wat aan die oostekant van die Middelandse See geleë is. Dit was die tuiste van talle kulture en beskawings vanaf die laaste ystydperk.

Loofblaarboom het breë plat blare, in teenstelling met die naaldvormige blare van meeste naaldbome. Dikwels is loofblaarbome bladwisselend in teenstelling met naaldbome. Loofblaarbome is gewoonlik blomplante. Loofblaarboom-hout is duur omdat dit stadig groei en net sekere dele reguit planke oplewer, maar dit is uiters gesog in die meubelmakersbedryf.

Middeleeue verwys na ‘n tydperk (5de – 15de eeu n.C.) in Europa waar die Romeinse Ryk in klein koninkryke verbrokkel het, wat deur konings en hul ridders beheer is en waar die Katolieke Kerk die sentrale rol in gesag en kultuur gespeel het. Die Kruistogte het in hierdie tydperk plaasgevind. Daar was ‘n stagnasie en agteruitgang van kuns, wetenskaplike kennis en tegnologiese ontwikkeling in hierdie tydperk.

Midde Ooste is die gebied tussen Europa en die Verre Ooste. Dit sluit die Levant, die Arabiese Skiereiland, deel van Noord Afrika, Turkye en Mesopotamië in.

Monopolie is wanneer ‘n regering, maatskappy, organisasie of persoon uitsluitlike beheer het oor die verskaffing van ’n produk of diens, wat beteken dat verbruikers geen alternatiewe het nie en pryse en voorwaardes deur daardie aanbieder bepaal word. Dit gee die monopoliehouer ’n groot mag oor die mark en kan tot hoë winste vir die onderneming lei, maar dikwels tot nadeel van die verbruiker. Die VOC het ‘n monopolie op die speseryhandel met die Verre Ooste gehad, net soos De Beers ‘n monopolie op diamanthandel het.

Mummie is die uitgedroogte liggaam van ‘n afgestorwene. Daar is talle kulture wat mummies van afgestorwenes maak. Die Egiptenare het van die omslagtigste prosesse bekend gevolg om hulle faraos en hooggeplaastes te mummifiseer. In Egipte is mummies se organe verwyder, die weefsel gebalsem en dan gewoonlik in verbande toegedraai voordat hulle in ‘n sarkofaag of kis in ‘n grafkelder geplaas is.

Naaldbome is lede van die gimnosperme of naaksadiges. Spesies naaldbome, soos dennebome, wat vinnig groei en ‘n reguit sentrale stam met min sytakke het, word gewoonlik gekies om in plantasies te kweek vir timmerhout en die papierindustrie. Aangesien hierdie bome vinniger groei as loofblaarbome en plaaslike gekweek word, is naaldboomhout goedkoper as loofblaarboomhout.

Polinesiërs is mense wat op die Polinesiese Eilande in die Stille Oseaan bly. Hulle het oorspronklik van Taiwan en Indonesië in dubbelkiel-skepe of katamarans gereis en meer as ‘n duisend eilande in die Stille Oseaan vanaf Hawaii in die Noorde, Paaseiland in die Ooste en Nieu Seeland in die Suide gaan beset.

Preservering verwys na die verwerking van kos om dit langer te laat hou voor dit sleg word. Dit kan uitdroging, behandeling met sout of pekel, kook met suiker of speserye behels.

Rekonkwista, of Herowering van Al-Andalus, was ’n reeks oorloë wat soms die Iberiese Kruistogte genoem word, wat tussen die Christelike volke in Wes Europa teen die Moslem besetters plaasgevind het. Dit het kort na die verowering van die suide van die Iberiese Peninsula in 711 begin en geëindig met die val van Granada in 1492.

Renaissance beteken hergeboorte in Frans en verwys na die herlewing van kuns, kultuur, wetenskap en tegnologie in die 16de eeu in Europa, na die onderdrukking en verwaarlosing daarvan tydens die Middeleeue. Die Middeleeue (5de-15de eeu n.C.) verwys juis na hierdie gaping tussen die Klassieke Tydperk waar die Grieke en Romeinse se kuns, kultuur, wetenskap en tegnologie ‘n hoogtepunt bereik het, en die Renaissance wat ‘n duisend jaar daarna weer dit sou herontdek en daarmee sou voortgaan. ‘n Voorbeeld om die stand van wetenskap tydens die drie tydperke te illustreer: die Grieke het reeds in die 240 v.C. bepaal dat die aarde rond is en die omtrek van die aarde bereken. In die Middeleeue het Europeërs geglo dat die aarde plat is. Inligting oor die ronde aarde is weer tydens die Renaissance herontdek en in 1799 was die omtrek van die aarde weer bereken.

Skiereiland is ‘n landmassa wat vir die grootste deel deur water omring word maar wat steeds ‘n verbinding met nog ‘n groter landmassa het.

Soethout is die plant waarvan drop gemaak word. Ek verkies dit om die lekkergoed drop te noem en die plant soethout te noem. Drop word uit die wortel van die soethoutplant Glycyrrhiza glabra gemaak deur om dit te kook tot die sap uitkom. Die sap word verdik en met salmiak (ammoniumchloried), sout of suiker, heuning, melasse, anys of ander geurmiddels, gelatien (oorspronklik Arabiese gom – eetbare hars van doringbome in Arabiese lande) gemeng om die bekende swart lekkergoed met verskillende geure te maak. Wat grillerig is, is dat die natuurlike bruin kleur van drop tradisioneel met koolstof swart verkleur word.

Speserye kan gedefinieer word as die aromatiese dele (soos sade, bas, wortels, vrugte of gedroogde blomme) van sekere plante wat gebruik word om geur, aroma of kleur aan kos te gee. Anders as kruie, wat meestal uit die groen blare van plante kom, word speserye gewoonlik uit die droë, harde dele van ’n plant verkry. Die anti-bakteriële en antioksiderende kenmerke van sekere speserye word vir kospreservering en in tradisionele medisyne gebruik.

Steentydperk is die tydperk waartydens mense steenwerktuie gebruik het. Die oudste steenwerktuie is ongeveer 2.5 miljoen jaar oud. In sekere gebiede soos die Midde Ooste en die Verre Ooste is metaal in die vorm van koper en toe brons ontdek wat die einde van die steentydperk en steengereedskap-kultuur in daardie gebiede ingelui het. Die oorgang van steen na metaal is egter nie so skerp nie. Metaal was ‘n luukse-item en dus skaars. Ötzi Man van 5000 jaar gelede het bv. ‘n koperblytjie by hom gehad, maar ook pyle met steenpunte.

Syroete verwys na die antieke handelsnetwerk wat Sjina met die Midde Ooste verbind het. Dit was ongeveer 130 v.C. deur tydens die Han Dinastie gevestig om sy en speserye met die Weste te verhandel. Die syroete het tot in die 1453 n.C. bestaan tot die Ottamaanse Ryk hierdie handelsroete met die Ooste gesluit het. Die Syroete is egter langs reeds bestaande handelsroetes, wat verskeie stede in verskeie lande insluit, ontwikkel. Daar was reeds handel tussen die Midde Ooste en die Verre Ooste ongeveer 3000 jaar gelede. Sekere speserye wat deur die Egiptenare vir balsem en medisyne gebruik is, is van die Verre Ooste afkomstig. Graan soos koring en gars, wat in die Midde Ooste veredel is, het reeds ongeveer 5 000-4 000 jaar gelede hul weg tot in die Verre Ooste gevind.

Takelwerk is die toulere, toue, kabels, kettings en katrolle, wat gebruik is om die maste, sparre en seile van ‘n ou seilskip te span, op te bind en vas te maak.

Verbou verwys na boerdery met plante. Bosbou is ‘n soortgelyke woord.

Verenigde Oostindische Compagnie of VOC was ‘n besigheid wat in Holland in 1601 gestig is en onder die direksie van die Here XVII gestaan het. Die VOC het die verversingspos in Kaap de Goede Hoop (Kaapstad vandag) in 6 April1652 gestig en bestuur. Die VOC was na twee eeue korrup, wanbestuur bankrot. Hierdie onstabiliteit het gelei daartoe dat Brittanje die Kaap in 1795 van die VOC oorgeneem het. Die VOC is in 1796 deur die Bataafse Republiek genasionaliseer en al hul laste en bates, insluitende die buiteposte soos die Kaap de Goede Hoop en die gebiede in die Verre Ooste oorgeneem. Die VOC is op 31 Desember 1799 bankrot verklaar en ontbind.

Verversingspos is ‘n plek waar skepe kan aandoen om voorrade aan boord te neem om met genoeg kos en water die res van die tog aan te pak. Kaapstad was ‘n VOC verversingspos.

Vloot is ‘n groep skepe wat onder beheer van ‘n organisasie, regering of besigheid is.

Voetheuwels is die reeks heuwels wat rondom sekere berge voorkom. Dit is veral opmerklik wanneer berge soos die Andes en die Himalaja Gebergtes wat deur tektoniese kragte gevorm word. Voetheuwels word gewoonlik al hoe hoër hoe nader dit aan die berg geleë is.

Wortelstok verwys na die ondergrondse voedselstoororgaan van sekere plante. Dit is gewoonlik horisontaal maar het, nes bogrondse stingels, litte waaruit wortels en lote spruit.